Wat is Geweldloos Verzet?

Geweldloos Verzet, oftewel Non-Violence Resistance (NVR), is een methodiek voor opvoeders ((pleeg-)ouders, groepsleiders, leerkrachten) die helpt de negatieve interactie tussen de opvoeder en de jeugdige te verbeteren [1].

​​​​​​​Het is een alternatieve benadering voor het hanteren van onacceptabel gedrag, waarbij de focus (in tegenstelling tot andere interventies) verlegd wordt naar het veranderen van het gedrag van de volwassene in plaats van het onder controle houden van het ‘oncontroleerbare’ kind. Geweldloos Verzet leert opvoeders om op een geweldloze manier te handelen in plaats van te straffen of toe te geven, door te zetten en de focus te leggen op het veranderen van hun gedrag in plaats van het veranderen van hun kind. In zijn boek ‘Non-violent Resistance: A New Approach to Violent and Self-Destructive Children’ Haim Omer, oprichter en  hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Tel Aviv, hoe principes uit de methode Geweldloos Verzet met succes kunnen worden toegepast in gezinssituaties. ​​​​​​​Hierbij maar je gebruik van de centrale uitgangspunten: a) aanwezigheid, b) support, c) de-escalatie, d) (her)opbouw van relatie, e) verzet.

Opvoeders voelen zich vaak machteloos en weten niet meer hoe zij de negatieve interactiespiraal kunnen doorbreken. Geweldloos Verzet kent enerzijds een bepaalde basishouding van waaruit opvoeders te werk gaan, zoals “ik heb geen controle over de ander, maar alleen over mijn eigen gedrag” of “het ijzer smeden als het koud is – wat wil zeggen dat ik niet meteen hoef te reageren” en anderzijds een aantal specifieke interventies. De bekende zijn de geschreven aankondiging, waarin opvoeders zich verzetten tegen het onacceptabele gedrag van de jeugdige of de sit-in, een stil protest van de opvoeders tegen het gedrag in huis. Voor een gedetailleerd overzicht van alle interventies verwijzen wij graag naar de Nederlandse vertaling voor ouders en opvoeders. [2][3]
​​​​​​​

Wanneer de term kind wordt gebruikt, wordt een leeftijd tussen de 0 en 12 jaar bedoeld. Bij de term jongeren wordt een leeftijd vanaf 12 tot 23 jaar bedoeld. Wanneer wij spreken van jeugdigen dan bedoelen wij beide leeftijdsgroepen.

Voor wie is Geweldloos Verzet?

Geweldloos Verzet kan worden ingezet bij een brede range van probleemgedrag: van externaliserende problemen en agressie tot internaliserend gedrag en schoolweigering. Belangrijk is dat binnen de methodiek alleen de opvoeders worden getraind en niet de jeugdigen. Inmiddels zijn er talloze aanpassingen voor allerlei verschillende doelgroepen beschikbaar. Wij beperken ons hier tot drie versies, echter zijn er nog veel meer beschikbaar.

In 2009 heeft De Banjaard, geleid door de kinder- en jeugdpsychiater Corine van Vliet, een aanpassing van de reguliere methode Geweldloos Verzet ontwikkeld voor ambulante behandeling van jeugdigen met LVB [3]. Naast praktische aanvullingen van de methodiek, heeft De Banjaard een zeer intensieve behandelmodule ontwikkeld, waarbij ouders extra hulp en ondersteuning wordt geboden door wekelijkse oudertraining, dagelijkse belafspraken, wekelijkse huisbezoeken en extra uitleg aan de jongeren zelf.

De van oorsprong ambulante versie van Geweldloos Verzet is in 2009 door een werkgroep bij de Bascule, een kinder- en jeugdpsychiatrie voor gebruik in de residentiele setting vertaald [4]. Deze vertaling kent enerzijds een vernieuwde training gericht aan de professionals verbonden aan de groepen (groepsleiding, gedragswetenschappers, psychiaters) en anderzijds een aanpassing van de interventies.

Gezien het feit dat er op veel residentiele instellingen in Nederland een substantiële groep van jeugdigen met een LVB verblijft, is er een aanpassing van de interventies en een op maat gemaakte training ontstaan gericht op jeugdigen met LVB die op een leefgroep verblijven. [5]

Werkt Geweldloos Verzet?

​​​​​​​Resultaten vanuit recent promotieonderzoek, lopend bij De Banjaard/Youz

Omdat meten vaak beter is dan puur weten, loopt er sinds 2015 een promotieonderzoek bij De Banjaard naar de effectiviteit van Geweldloos Verzet in de residentiele setting voor jeugdigen met een LVB. De resultaten zijn inmiddels bekend: Geweldloos Verzet leidt tot een vermindering van agressie incidenten op de groepen en een verbetering van het leefklimaat bij de jeugdigen. De resultaten van het werkklimaat zijn niet zo eenvoudig te duiden: uit de vragenlijsten komt niet naar voren dat het werkklimaat verbetert na invoering van Geweldloos Verzet. Wel geven medewerkers aan dat Geweldloos Verzet tot een grotere team spirit en een groter ‘wij’-gevoel onderling leidt. Daarbij is het wel belangrijk dat de methode past bij de betreffende medewerker en dat het moment van de implementatie goed wordt overwogen. Voor meer informatie over de resultaten vanuit dit onderzoek kunt u contact opnemen met de promovenda Katharina Visser.

​​​​​​​Contact opnemen​​​​​​​

Links

Voor meer informatie omtrent behandeling, onderzoek of training verwijzen wij graag naar de specifieke expertisecentra.
​​​​​​​

Vermeldingen

  1. Omer, H., Non-violent resistance. 2004: Cambridge University Press.
  2. Omer, H. and E. Wiebenga, Geweldloos verzet in gezinnen: een nieuwe benadering van gewelddadig en zelfdestructief gedrag van kinderen en adolescenten. 2015: Springer.
  3. Van Vliet, C. L. M., Dekker, K. C., Van Klink, I. C. M., & Van Nus, W. (2015). Handleiding voor gezinnen met kinderen en/of ouders met een verstandelijke beperking. In H. Omer & E. Wiebenga (Eds.), Geweldloos Verzet: Handleiding voor Ouders: Bohn Stafleu van Loghum
  4. Van Gink, K., et al., Non-violent Resistance in de (semi)residentiële setting. Een nieuwe aanpak van agressief en destructief gedrag voor teams. 2012, Amsterdam: de Bascule.
  5. Haspels, M., et al., Geweldloos verzet in (semi-)residentiële setting 2017: de Bascule.